Lavinia Xausa

Joined Narratives
In drie opeenvolgende solo's presenteerde ik met Joined Narratives (2020-2022) werk van Katarina Jazbec, Lavinia Xausa en Heidi Vogels, verhalende filmwerken die tot stand zijn gekomen in bijzondere samenwerkingsverbanden met de protagonisten in de films. Ik bracht ze samen rond de vraag hoe gevoelens van verlies, ontworteling en uitsluiting te verbeelden en verwoorden zijn, om invoelbaar en bespreekbaar gemaakt te worden. 
In documentaire- en kunstfilm worden steeds opnieuw visuele strategieën ontwikkeld om ideeën en ervaringen – die zich aan het oog onttrekken – te (re)presenteren en ter discussie te stellen. Jazbec, Xausa en Vogels stellen daarbij de innerlijke belevingswereld centraal: het gevoel, de herinnering en het imaginaire. Vanuit het besef van de ontoereikendheid van wat we weten, van wat zichtbaar en toonbaar is, geven ze in gelaagde filmische vertellingen uitdrukking aan wat ongezien of onbespreekbaar is. Joined Narratives stond in het teken van meerstemmigheid, de verbeelding en ervaring ervan, vanuit een verlangen naar een constructieve maatschappelijke dialoog.

Further than Hip Hop | Lavinia Xausa | ZAALTEKST
Als Lavinia Xausa zich in 2015 in Rotterdam vestigt, wordt ze getroffen door het bijzonder diverse karakter van de stad, en gaat op onderzoek uit naar hoe de Nederlandse koloniale geschiedenis en hoe die tot op vandaag doorspeelt in Rotterdamse communities. In de film Further than Hip Hop (2020) trekt Xausa een parallel tussen het woord van de koloniale missionarissen in de geschiedenis, en dat van rappers en spoken-word-artists in hedendaags Rotterdam. De teksten die Neusa Gomes, Kevin Josias, Adeiye Tjon and Rik Zutphen voordragen in de film, schreven ze naar aanleiding van gezamenlijke gesprekken met Xausa. Zelfbewust en in afgewogen woorden beschrijven ze het gemis aan een gevoel van thuishoren, of de ervaring van racisme. We zien woede, nauwelijks verhulde minachting, maar ook bespiegeling. Het is vooral pijn die voelbaar wordt gemaakt. Uit hun kritische stemmen spreekt dat multiculturaliteit weliswaar staat voor een veelheid aan culturen, maar niet noodzakelijk voor gezamenlijkheid. Het ontbreekt nog altijd aan een gedeeld referentiekader.

In Further than Hip Hop raken de verhalen verweven en verspringt het perspectief. De performances werden gefilmd in Arminius, een Rotterdams debatcentrum, gehuisvest in een voormalige kerk vol symbolen van een glorieus verleden. Dit beeldmateriaal wordt afgewisseld met 19^e-eeuwse archiefbeelden van gekoloniseerd Indonesië. Xausa toont zo hoe kolonialisme - ooit gelegitimeerd door de bijbel en een narratief van vooruitgang, dat echter in de praktijk onherroepelijk verbonden is met overheersing en uitbuiting-- tot op heden diepe impact heeft.

Wie wij zijn, onze identiteit --individueel en collectief-- tekent zich af via onze geschiedenis en voorouders; maar vooral geven we er actief en doorlopend vorm aan in het heden. In de film verwoorden de woordkunstenaars hun verhalen vanuit hun persoonlijke ervaring. Ze eisen zo ruimte op voor gemarginaliseerde geschiedenissen, nemen een standpunt in het heden, en nodigen de kijker uit om hetzelfde te doen.